سلام خواهرم، سلام برادر، سلام دوست من.

در روزگاري كه من «روزگار وصل» را به «روزگار فصل» سپردم و عطاي «روزگار ما» را به لقاي «روزگار» غصب شده ديگران بخشيدم، «فرهنگ رسانه» برگردنم طوقي از مهر بسته است كه سر زنجير آن در دست دوست است.

به فرمان دوستي، با واژه‌هاي فرهنگ، رسانه، شهر و انسان در ذهنم كلنجار مي‌روم و تصويري تخيلي براي خود مي‌سازم كه بخشي از قطعات آن در جغرافياي مكان و تاريخ زمان و حجم سياست و ابعاد اجتماع گمشده است.

«پازلي» كه هرگز در «روزگار فصل» تكميل نخواهد شد.

«فرهنگ رسانه» در «روزگار ما» بدون «روزگار وصل»، خانه‌اي است كه از پاي بست ويرانست.

اما چگونه اين درد ويراني را به رفيقي كه عاشق فرهنگ و رسانه است بگويم؟

سوال مي‌كنيد شهر انسانگرا؟ و از رسانه مي‌گوئيد به عنوان ابزار اين شهر افلاطوني؟

 و من نگاه مي‌كنم به دور و برخود، در چهارراه يك شهر واقعي، از فرهنگ فقط چهره‌هاي عبوس، رنگ‌هاي تلخ، فريادهاي غضبناك، جيغ‌هاي بنفش، دستان آويخته، پاهاي به زور كشيده، گام‌هاي لرزان، جيب‌هاي خالي، نگاه‌هاي خشمگين، حرف‌هاي دروغين، صداهاي ناآشنا و تصويرهاي غريبه مي‌بينم.

سركي مي‌كشم به درون فرهنگ، نگاهي مي‌كنم به ويترين فرهنگ، به كيوسك‌هاي مطبوعاتي در سر همان چهارراه  واقعي.  كيوسك‌هايي  مملو از سيگار، پفك نمكي، آدامس، كبريت، پوشك بچه و هر مواد كوچك و بزرگ در كنار صدها رنگين‌نامه مزين به عكس كودكان تپل و مپل و چهره‌هاي بزك كرده هنرفروشان با موهاي سيخ شده كاكلي ورزش‌سازان! كه جايي براي فرهنگ در شهر واقعي باقي نگذاشته‌اند كه «انسان آرماني» زاييده شود؟

و در كنار صدها رنگين‌نامه، صدها نشريه دولتي كه طبق همين قانون نيم‌بند مطبوعات، مي‌بايست تك‌رنگ و در سطح سازمان يا وزارتخانه‌اي كوچك و بزرگ براي كارمندان كوچولو و مديران كوتوله منتشر شود به بازار رقابت نابرابر «فرهنگ و رسانه» هجوم آورده‌اند.

حضور رنگين‌نامه‌هايي كه نان خود را در روغن پرچرب و چيلي تصوير اين زن و آن مرد فرو كرده‌اند و با برخ كشيدن همه افعال زندگي آنها از خوردن و رفتن تا سكسكه كردن و خوابيدن، نشريات زرد خود را چون ورق زر به فروش مي‌رسانند و به ريش اهل فرهنگ و هنر و دين و مذهب مي‌خندند و در عوض خيال مميزين را از هرگونه بازنگري و تلف شدن وقت گرانبهايشان آسوده خاطر مي‌كنند، فرصتي براي «فرهنگ و رسانه» نگذاشته است.

در چنين روزگاري، آيا خطر آنهايي كه نام فرهنگ را بهانه‌اي براي اندوختن زر و زور كرده‌اند از خطر ضحاك ماردوش كمتر است.  هر نشريه رنگيني كه روزانه منتشر مي‌شود نياز به مغز جواناني دارد كه تغذيه شود و اگر در روزگاري ضحاك، روزي دو مغز جوان را مي‌طلبيد، امروزه زر و زور در جهان رسانه‌ها، از ماهواره تا اينترنت، از رنگين‌نامه تا روزنامه، مغز هزاران جوان را مي‌بلعد.

ظاهراً ضحاك‌ها در هميشه تاريخ مي‌مانند و جلد عوض مي‌كنند، هر چند كه در مقابل آنها بايد به «آرش»ها دل بست و دست را به سوي «كاوه»ها دراز كرد و نگاهمان، در افق، به لاله‌هايي باشد كه از خرمشهر تا حلبچه و در همه ايران‌زمين پراكنده‌اند و خون رنگين شان فراموش شدني نيست.

در چنين روزگاري كه «رسانه» بايد حرفي داشته باشد و نقد كند و سوزني بر تن و جان كساني زند كه شهر انسانگرا را از انسان تهي كرده‌اند، آيا جايي براي فرهنگ، هنر، شعر، ادبيات، اخلاق، فضيلت، دانش، علم و مذهب باقي مانده است كه بتوانيم شهر انسانگرا را از تخيل تا واقعيت مطرح كنيم؟

پاسخ سوالي كه خود مطرح مي‌كنم، مثبت است.

حتماً باقي‌مانده است. اگر ما دست در دست يكديگر با كاوه‌ها و آرش‌هاي زمانه همراه شويم، اگر من و تو ما شويم، اگر من و تو نگاه كردن را به عنوان اولين درس براي دستيابي به حقيقت بياموزيم، فرهنگ  و هنر، شعر، ادبيات، اخلاق، فضيلت،‌دانش، علم و مذهب باقي مي‌ماند.

نگاه كردن اولين درس عشق است.

نگاه كردن آغاز يك آشنايي است.

نگاه كردن شروعي است براي ارتباطي فرهنگي، انساني، جسمي، روحي، رويايي و واقعي.

در ادبيات كلاسيك جهان هر گاه نگاه‌ها به همديگر گره خورده‌اند،‌آتش عشق هويدا گشته است.

 نگاه كردن، آغازي است براي سلام كردن. براي دست دادن، براي روبوسي كردن، براي راه رفتن، براي حرف زدن، براي كار كردن، براي زندگي كردن و براي آنچه كه نياز انساني را تكميل مي‌كند.

نگاه كردن، سلام كردن، از ابتدايي‌ترين تعريف‌هايي است كه مي‌توانيم براي دانش ارتباطات انساني به كار ببريم.

نگاه كردن، آغاز كردن است و آغاز كردن، شروعي ساده است براي اولين حركتي كه هر انساني، مي‌تواند در هر مسيري داشته باشد. نگاه كردن را شليك تير تپانچه‌ داور زندگي بدانيم، فرصتي براي دويدن، براي رسيدن به هدفي بالاتر و والاتر.

نگاه مي‌كنيم، تير از تپانچه خارج مي‌شود، همه شروع به دويدن مي‌كنيم، نطفه‌اي بسته مي‌شود،‌ تولدي آغاز مي‌گردد.

آغاز كردن كاري ساده و موضوعي ابتدايي است، باور كنيد. اما ادامه دادن، هدف را شناختن،‌مسير را پيدا كردن، راه را طي كردن و به نتيجه رسيدن، كاري پيچيده و سخت است.

در اين عرصه بايد تن و انديشه را براي فهميدن پرورش داد. بايد هفت خوان هستي را طي كرد، بايد خود را به سنگ محك ديگران سپرد، بايد آموخت و آموخت. بايد خواند و خواند، بايد ديد و ديد. بايد راه افتاد و راه افتاد و بسيار بايدهاي ديگر، تا انساني زاييده شود كه اگر نه هفت شهر عشق كه يك آسمان از هفت آسمان هستي را ديده باشد.

پيدا كردن شهر انسا‌نگرا با انساني ممكن است كه معناي سربالايي را بداند، نفس‌نفس زده باشد، دامنه را طي كرده و نگاهي به قله داشته باشد.

شهر انسا‌نگرا، شهري است كه در آن خنده است، شادي است، رنگ است، تئاتر است، كمدي است، سينما است، طنز است، هزل است، هجو است، محبت است، هنر است، نقاشي است، مسجد است، نماز است، عشق است، زمين است، خدا است، تولد است، دانش است،‌ علم است،‌دختر است، پسر است، مرد است، زن است، كودك است،‌حيوان است، آب است،‌باد است، خاك است، گياه است، زندگي است، باران است، رنگين‌كمان است.

در شهر انسانگرا، رسانه ابزاري است كه فرهنگ را فرياد مي‌كند و با يك سلام ساده آغاز مي‌شود.

شهر انسانگرا را پيچيده نكنيم، در شهر انسانگرا، نه رشد توليد ناخالص ملي و نه خالص ملي، نه گرسنه يا سير ، نه زشت و زيبا، نه چپ يا راست و نه اين يا آن بر او تاثيري ندارد.

در شهر انسانگرا، چه كوچك باشيديا بزرگ، چه كوچك باشيم يا بزرگ، يك سلام مي‌تواند آغاز حركتي تازه باشد.

سلامي كه با يك لبخند شكوفا مي‌شود و با كمي مهرباني حياتي ابدي مي‌يابد.

شهر انسانگرا، با چنين تعريفي، براي كساني معنادارد كه به قول شاعر زمانه «زندگي صحنه يكتاي هنرمندي ماست / هر كسي نغمه خود خواند و از صحنه رود».

شهر انسانگرا، شهري آرماني و افلاطوني نيست.

شهري ساده است كه كافي است با يك سلام دوباره متولد شود. سلام ما را در فرهنگ رسانه باور كنيد. سلام.

اين يادداشت در نشريه فرهنگ رسانه شماره 2 بهار 1387 چاپ شده است