در كوتاه كلام، علي مظهر مديريت است، اوج است، چكاد قله است.

علي در راس هرم مديريت جهان ديروز ،  امروز و آينده نشسته است. علي حرف اول و آخر در دانش ارتباطات انساني را از آغاز خلقت تا امروز تاريخ زده است.

«نهج‌البلاغه» كامل‌ترين، شيواترين و رساترين سخن دانش مديريت است.

 14 قرن است كه علم مديريت با سخنان علي تكامل يافته و در علوم انساني و اجتماعي، راهي تازه فراروي همه عاشقان علوم ارتباطات گشوده شده است.

«نهج‌البلاغه» كتاب اخلاق مديريتي است، غزل‌هاي عارفانه روزگار بي‌نيازي است، شعر عشق است، هواي دل است، روياي كودكي است، شجاعت جواني است، آرزوي نهفته در ذهن ميانسالي است، خيال‌هاي پيري است.

«نهج‌البلاغه» 2 واحد، 10 واحد، 100 واحد، 144 واحد درس است، كارداني اجرايي است، كارشناسي با مردم بودن است، كارشناسي ارشد دانايي است، دكتراي توانايي است، فوق‌تخصص عاشقي است.مولا علي در بزرگ‌ترين كتاب مديريت جهان، فريب نمي‌دهد، دروغ نمي‌گويد، ريا نمي‌كند، تزوير نمي‌شناسد، دل به جاه و مقام نمي‌بندد، ميز رياست نمي‌طلبد، حريف نمي‌بيند، وزير و وكيل نمي‌شناسد، مديرعامل و مديركل را به بازي نمي‌گيرد، مديريت فاميلي و رفاقتي نمي‌كند، محافظه‌كاري به خرج نمي‌دهد، سنتي عمل نمي‌كند، لب فرو نمي‌بندد.مولا علي در دانشگاه جامع علمي كاربردي نهج‌البلاغه، مستقيم مي‌گويد، مستقيم مي‌دود، مستقيم عمل مي‌كند، او چپ و راستي نمي‌شناسد، «الصراط المستقيم». مولا علي، شمشيرزن جبهه حق در برابر باطل است، قانون او قانون خدا، حرف او حرف مردم است. او از هيچ‌كس جز برآوردن انتظارات مردم، انتظاري ندارد. او زمانه را با مردم و براي مردم دوست دارد. او احدالناسي را بد نمي‌داند، او هيچ‌كس را بدهكار نمي‌شناسد، كسي را نوكر خود نمي‌داند.

 مولا علي احترام به افكار عمومي، پاسخگويي به مردم، سرعت در عمل، انجام كارهاي مراجعه‌كنندگان، رعايت عدالت، احترام به ضعفا، توجه به توانمندان و آنچه را كه دانش امروز مديريت و ارتباطات به عنوان چكيده علم انساني عرضه مي‌كند را در 14 قرن قبل به ساده‌ترين زبان و بدون نمودار، تحقيق و پژوهش و مدل‌هاي ارتباطي ارايه كرده است.

علي روابط عمومي برتر تاريخ است. مديريت را با او مرور كنيم تا انسان برتر در جهان امروز را در درون خود كشف كنيم. مديريت را از نگاه علي ببينيم تا شايد شرمنده حضور هر روزه خود در پشت ميزهاي رياست‌طلبي شويم.

مديريت را با علي تفسير كنيم كه مقام رهبري هر ساله با الگو از مولايش علي، سالي را سالي نكو نامگذاري مي‌كند و امسال را اوج عزت مردم در پاسخگويي مسوولان ناميدند.

مديريت را با مالك اشتر در فرازهايي از نامه تاريخي و مباركشان همراه شويم و بخوانيم كه مالك را بيش از هر چيز به تقواي الهي فرمان داد و گفت كه در هنگامه شهوت‌ها «من» خويش را بشكن و به هنگام چموشي‌ها مهارش كن، كه «من» آدمي را يكسره به بدي‌ها فرمان مي‌دهد.

علي اين آزاده تاريخ در مديريت بر مردم به فرماندهان خود درس پنهانكاري مي‌دهد كه باور كردني نيست، اما عين حقيقت است. <هرگز مباد كه از عيبي كه بر تو پنهان است، پرده برگيري، زيرا در تمامي مردم كاستي‌هايي به چشم مي‌آيد كه پوشاندن آن از وظيفه مديران است.

مسووليت تو، تنها پاك‌سازي زشتي‌هاي آشكار و نمايان است، اين تنها خدا است كه حق دارد در مورد آن چه كه مردم از ديگران پنهان كرده‌اند، حكم براند پس تا در توان داري، زشتي مردمان را پوشيده بدار و گره كار مردم را بگشاي.

علي از ريزه كاري‌هاي اجرايي هم سخن مي‌راند و تاكيد مي‌كند «كه در تصديق هيچ سخني چنين شتاب مورز كه سخن‌چين خيانتكار است، هر چند خود را به هيات نيك‌خواهان درآورده باشد.»

اوست كه با بخل و حسد كينه مي‌ورزد و ترسويان را از خود مي‌راند و گشاده‌دستي را فرمان مي‌دهد: در حيطه مديريت خود، افراد بخيل و حسود را، راه مده كه آنها تو را از فضل و بخشش بازمي‌دارند. هيچ بزدل و ترسو و آزمندي را در مجلس خويش راه مده كه از برخورد با جريان‌هاي مختلف ناتوانت مي‌كنند و مدام به فقر و تنگدستي تهديدت خواهند كرد كه بخل و ترس و آز غريزه‌هاي گوناگون هستند كه همه در بدبيني به  خدا ريشه مشترك دارند.

علي به مالك، شهد عشق را با گذشت از خطا مي‌چشاند و مي‌گويد:

مردم دو نوع بيش‌تر نيستند، يا در دين و آيين و مذهب با تو برادر هستند و يا درآفرينش از نوع تو مي‌باشند، پس با اين مردم به شفقت و برادري رفتار كن و همان‌گونه كه گذشت خدا را براي خود مي‌خواهي براي مردم هم بخواه و اگر دانسته يا ندانسته به كاري خطا دست زدند، آن‌قدر چشم‌پوشي كن كه اگر خودت مي‌كردي، دلت مي‌خواست خداوند از خطايت چشم‌پوشي كند.

علي فرمان صبر مي‌دهد و مي‌فرمايد:

در هيچ اقدامي تندي مكن، شتاب مكن، هرگز مباد كه روزي با خود بگويي چون من فرمانروا هستم و فرماني مي‌دهم، بايد بي‌درنگ اجرا شود، كه اين تفكر سياه كننده دل‌هاست، مباد كه شكوه فرمانروايي تو را به نخوت و خودبزرگ‌بيني دچار كند.

با مردم، چه غريبه و چه آشنا، چه آنها كه گرايش خاصي داري و چه آنها كه دوستشان نداري، انصاف را پاس بدار وگرنه دست به ستم خواهي آلود و هر كه بر بندگان خدا ستم كند، نه با ستمديده كه با خدا در ستيز افتاده است.

علي است كه گذر زمان را مي‌بيند و رياكاران را مي‌شناسد و توصيه مي‌كند كه مبادا آنها را به همرازي بگيريد و از نيروهاي بهتري كه در اختيار داريد، در انديشه و اجرا، استفاده كنيد كه هزينه‌شان سبك‌تر و كارشان بيش‌تر و بهتر خواهد بود.

 علي نقد سازماني، نقد انساني را حجت مي‌داند «گزيده‌ترين همكاران تو كساني هستند كه با تو سخن تلخ حق را بي‌پرده‌تر مي‌گويند و مجيز وتملق تو را هم نمي‌گويند و با برشمردن كارهاي ناكرده، بيهوده شادمانت نمي‌كنند.»

علي است كه نيكوكار و بدكار را يكسان نمي‌بيند و براي هميشه تاريخ مي‌گويد: مباد كه خادم و خائن يكسان باشند كه اگر خادمي در ازاي خدمت خود مرحمت نبيند دلسرد مي‌شود، رنج و تلاش هر كس را عادلانه ارج بگذار و در شناخت اطرافيان و بها دادن به آنها كوتاهي مكن، هرگز مباد كه جايگاه اسمي كسي وادارت كند كه كار كوچكش را بزرگ بشماري و يا گمنامي كسي باعث شود كه كار بزرگش را كوچك ببيني.

 علي از كوچك‌ترين مسايل مديريتي نمي‌گذرد، در امور كارگزارانت ژرف بنگر و برمبناي ارزيابي درست به كارشان گمار، نه به انگيزه گرايش‌هاي شخصي... و نه بر مبناي خودكامگي، كه اين دو تفكر ريشه در جور و خيانت دارند. همكارانت را پيوسته نگاهباني كن، بازرسي ناپيدا كن، به رعايت امانت و مردم‌داري ناگزيرشان كن و اگر خطايي كردند، همسنگ كردار نادرستشان، بازخواستشان كن، وانگهي در كار مديران و زيردستان خويش بينديش و سرنوشت كارها را به بهترين‌ها بسپار.

علي است كه مرتباً مي‌گويد  مواظب باشيد كه فرصت‌طلبان جامعه مي‌كوشند تا با تصنع و خوش خدمتي، خود را در نگاه زمامداران بيارايند، درحالي كه در پس آن  نقاب تزوير، نشاني از امانت و دلسوزي ندارند و ...

هر واژه علي، كتاب مديريت است و توجه به افكار عمومي.

هر كلمه علي، بستر آغازين يك مقاله بلند است.

هر جمله  علي،يك واحد درسي دانشگاهي است.

به مديران اين سرزمين علي دوست توصيه مي‌كنيم با نهج‌البلاغه فال روزانه بگيرند كه خدايش، بزرگش مي‌دانست.

روزنامه اقتصاد پويا - سه شنبه10 شهريور 1383-شماره 94